Tại sao Thống đốc bang California (Mỹ) phản đối chính sách đánh thuế người giàu để tài trợ cho xe điện?

chính sách đánh thuế người giàu để tài trợ xe điện

phản đối chính sách thuế

Hai năm trước, thống đốc bang California, Gavin Newsom, đã ban hành sắc lệnh cấm kinh doanh toàn bộ các loại xe xăng vào năm 2035. Vậy nhưng, năm nay, ông ấy đang phản đối một Dự luật nhằm thúc đẩy việc sử dụng xe điện. Dường như quan điểm của thống đốc đang ngả dần về phía Đảng Cộng hòa và chống lại Đảng Dân chủ, các nhóm môi trường, lính cứu hỏa và liên đoàn lao động.

Dự luật được đề cập phía trên, được biết đến là Dự luật 30 đã đề xuất tăng thuế thêm 1,75% với những người có thu nhập hàng năm từ 2 triệu USD, từ đó bổ sung từ 3 đến 5 tỷ USD vào ngân sách hàng năm. Số tiền này sẽ được chính quyền sử dụng để tài trợ cho các phương tiện không phát thải, mạng lưới trạm sạc EV cũng như các biện pháp phòng, chống cháy rừng.

Những người đề xuất Dự luật 30, gồm cả liên minh nhóm môi trường và công đoàn, nói rằng: nguồn thu từ việc tăng thuế giúp thúc đẩy sử dụng các phương tiện không phát thải và giảm gánh nặng ô nhiễm cho các cộng đồng thiểu số có thu nhập thấp trên khắp đất nước. Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ, một tổ chức tán thành bản thảo của bộ luật cho biết: Nếu xe xăng được thay thế bởi các phương tiện thân thiện với môi trường, Hoa Kỳ có thể cứu thêm 110.000 mạng sống và tiết kiệm 1,2 nghìn tỷ USD cho y tế công cộng vào năm 2050.

Trong khi đó, Newsom từng phát biểu trong một quảng cáo rằng: “Dự luật 30 được truyền thông giới thiệu là một sáng kiến hữu ích về khí hậu. Tuy nhiên, ý tưởng này thực tế được một công ty nghĩ ra nhằm chuyển tiền thuế thu nhập của tiểu bang thành tiền tài trợ cho các dự án của họ. Nói cách khác, Dự luật 30 đang âm thầm đặt lợi ích của doanh nghiệp lên trên phúc lợi của người dân.” Ngay sau khi được phát sóng, thông điệp đã khiến một số tổ chức và các nhà hoạt động từng tham gia soạn thảo dự luật phải sửng sốt.

Denny Zane, người sáng lập và giám đốc chính sách của Move LA, một nhóm vận động ủng hộ phương tiện công cộng từng giúp phát triển dự luật, đáp trả: “Những gì Newsom phát biểu hoàn toàn sai sự thật. Lyft (công ty gọi xe bị nghi ngờ có động cơ đằng sau Luật 30) không hề “nghĩ ra” các quy định mới, họ chỉ tham gia vào quảng bá cho dự luật sau khi các nhóm môi trường và các nhà hoạch định chính sách đưa ra đề xuất này.

Đại trùng tu cơ sở hạ tầng giao thông

Lyft đã bỏ ra hơn 15 triệu USD nhằm vận động người dân ủng hộ dự luật mới vào tháng 11. Mặc dù không được hưởng lợi trực tiếp từ quy định, nhưng các công ty chia sẻ xe như họ phải đối mặt với thời hạn phải chuyển đổi đội xe sang xe điện vào năm 2030. Dự luật 30, nhờ đó, có thể giúp các tài xế của Lyft, những người hàng ngày sử dụng ô tô trong công việc, mua các phương tiện không phát thải.

Bill Magavern, giám đốc chính sách của Liên minh vì Không khí sạch, một tổ chức tập trung vào các vấn đề ô nhiễm không khí, cho biết: “Thật vô lý khi nói rằng chúng tôi đang tạo ra các ưu đãi đặc biệt chỉ dành riêng cho Lyft”. Những người đề xuất bản thảo luật cũng bổ sung, 10 tỷ USD mà ngân sách của thống đốc Newsom vừa phân bổ cho trợ cấp và cơ sở hạ tầng EV cũng “giúp” Lyft theo cách không khác gì Dự luật 30. Trong khi đó, tiền từ chính sách của Luật sẽ được chuyển đến Hội đồng Tài nguyên Không khí California, Ủy ban Năng lượng California và Cal Fire, cơ quan chữa cháy của tiểu bang và cơ quan này sẽ phân bổ tài chính cho nhiều chương trình khác, chứ không phải Lift.

Newsom lập luận, nguồn thu từ thuế của California “rất dễ bay hơi”, và dự luật 30 sẽ khiến tình hình tài chính của tiểu bang trở nên tồi tệ hơn. Thống đốc chia sẻ, thuế đánh trên tài sản không phải là cách tốt nhất để tài trợ cho các chương trình mà đạo luật muốn hỗ trợ. Hơn nữa, ông cũng lưu ý rằng tiểu bang đã dự toán riêng 10 tỷ đô la cho xe điện và 54 tỷ đô la cho thích ứng khí hậu nói chung rồi.

Nhưng các chuyên gia về môi trường và giao thông bày tỏ, ngay cả những khoản đầu tư lớn như vậy cũng chưa đủ để thay đổi bộ mặt cơ sở hạ tầng giao thông của tiểu bang. Thay vào đó, Magavern và những người ủng hộ môi trường khác cho rằng: lập trường của thống đốc về đề xuất đang cho thấy sự đầu hàng của ông trước những người giàu có. “Chúng ta có nhiều tỷ phú và cả đồng minh của họ, những người chưa từng trả phần thuế đáng ra phải trả của họ”.

Theo hồ sơ công khai, trong số những nhà tài trợ lớn nhất cho chiến dịch “Nói không với dự luật 30” có William Fisher, nhà quản lý quỹ phòng hộ và giám đốc Gap Inc, và tỷ phú đầu tư mạo hiểm Michael Moritz. Người sáng lập công ty đầu tư Mark Heising, người đã đóng góp số tiền tối đa được phép cho chiến dịch tái tranh cử năm 2022 của Newsom, cũng đã đóng góp 1 triệu đô la để phản đối Dự luật. Thêm vào đó, Hiệp hội Giáo viên California cũng tham gia phản đối luật 30. Họ cho rằng, đạo luật đã vi phạm quy định năm 1998 về việc tối thiểu 40% ngân sách của tiểu bang được dành cho giáo dục công lập.

Các chuyên gia chính trị đã phỏng đoán, việc Newsom đứng về phía các giáo viên và kẻ thù truyền thống của ông – đảng Cộng hòa – có thể giúp ông củng cố tương lai chính trị của mình. Mặc dù thống đốc đã nhiều lần phủ nhận việc ông định tranh cử tổng thống, nhưng các chiến dịch quảng cáo gần đây của ông làm dấy lên những đồn đoán ngược lại. Những nhà báo và chuyên gia đã lập luận, Newson không mù quáng đứng về phía đảng của mình mà đôi khi bắt tay với đảng Cộng hòa về lợi ích kinh doanh.

Tiến tới mục tiêu không phát thải

Khi xe điện ngày càng được sử dụng phổ biến, tiểu bang đã đặt mục tiêu xây dựng thêm 170.000 trạm sạc xe điện công cộng trong ba năm tới. California, do đó, cần đầu tư vào việc củng cố hệ thống lưới điện vốn đã yếu kém của mình.

Don Anair, một chuyên gia về cơ sở hạ tầng và công nghệ giao thông không khí thải tại Liên minh các nhà khoa học, tổ chức ủng hộ Dự luật 30, cho biết: Thống đốc đã đồng ý một mức đầu tư kỷ lục từ ngân sách năm nay cho các phương tiện không phát thải. Tuy nhiên, chưa ai biết chính xác số tiền sẽ được đầu tư hàng năm là bao nhiêu, nhất là sau khi ông Newsom kết thúc nhiệm kỳ.

Anair bổ sung, nhu cầu đầu tư hiện nay cho các phương tiện điện là rất cấp bách. Ngay cả khi tiểu bang loại bỏ dần các phương tiện chạy bằng khí đốt vào năm 2035, thì ô tô, xe buýt và phương tiện chở hàng chạy xăng sẽ vẫn lưu thông trên đường trong nhiều thập kỷ tới. Khi đó, California có thể phải trợ cấp cho việc mua các loại xe không phát thải.

Trong những năm tới, chính quyền tiểu bang cần đầu tư nhiều hơn vào giao thông công cộng, cơ sở hạ tầng đô thị cũng như cải tiến xe điện để có thể thực sự giải quyết khủng hoảng khí hậu.

Anair cho biết, đề xuất trên của ông “sẽ không giải quyết được tất cả các vấn đề về giao thông”. Nhưng hiện tại, giao thông vận tải vẫn là nguồn phát thải khí nhà kính lớn nhất ở bang California. Do đó, làm sao để giao thông không phát thải là một vấn đề cực kỳ quan trọng. “Biến đổi khí hậu đã và đang tác động đến chúng ta, và mọi người cần tập trung hành động để giảm lượng khí thải càng sớm càng tốt.”

(Theo The Guardian)